
Enstitüler tez teslim edilmeden önce Turnitin veya iThenticate gibi programlarla alınmış bir benzerlik raporu ister. Raporun üstündeki yüzde, öğrencilerin çoğunu endişelendirir. Oysa bu oran tek başına intihal olup olmadığını göstermez; önemli olan eşleşmelerin niteliğidir.
Benzerlik oranı neyi gösterir?
Benzerlik oranı, tez metninizin programın veri tabanındaki diğer metinlerle eşleşen kısımlarının yüzdesidir. Bu eşleşmeler; doğru atıf yapılmış alıntıları, sık kullanılan akademik kalıpları, ölçek maddelerini ve kaynakçayı da içerebilir. Bu nedenle yüksek bir oran her zaman sorun, düşük bir oran da her zaman temizlik anlamına gelmez.
Toplam oran ve tek kaynak oranı
Enstitüler genellikle iki sınır belirler: tüm eşleşmelerin toplam oranı ve tek bir kaynaktan gelen en yüksek eşleşme oranı. Sınır değerleri ve hangi filtrelerin uygulanacağı enstitüden enstitüye değişir; bu yüzden raporu almadan önce enstitünüzün benzerlik yönergesini mutlaka okuyun.
Filtreler
Yönergeler genellikle raporun belirli filtrelerle alınmasına izin verir veya bunu zorunlu tutar:
- Kaynakçayı hariç tut,
- Alıntıları hariç tut (tırnak içindeki doğrudan alıntılar),
- Küçük eşleşmeleri hariç tut (belirli bir kelime sayısının altındaki eşleşmeler).
Hangi filtrelerin kabul edildiğini yönergeden kontrol edin ve raporu buna uygun alın.
Eşleşmeleri değerlendirme
Genellikle sorun teşkil etmeyenler
- Doğru atıf ve tırnakla verilmiş kısa doğrudan alıntılar,
- Ölçek adları, standart terimler ve yaygın akademik kalıplar (“bu araştırmanın amacı”),
- Kendi daha önce yayımlanmış çalışmalarınızdan, enstitünün izin verdiği biçimde atıfla aktarılan kısımlar,
- Önceki taslağınızın bir veri tabanına yüklenmiş olmasından kaynaklanan eşleşmeler (bu durum enstitüye açıklanmalıdır).
Düzeltilmesi gerekenler
- Atıf yapılmadan aktarılan cümleler veya paragraflar,
- Atıf yapılmış olsa bile kaynaktaki cümle yapısını büyük ölçüde koruyan uzun aktarımlar,
- Tek bir kaynaktan çok sayıda ardışık eşleşme (özellikle kuramsal çerçevede).
Etik düzeltme nasıl yapılır?
Sorunlu kısımları, kaynağı tekrar okuyup kapatarak kendi cümlelerinizle yeniden yazın ve atfı koruyun. Birden fazla kaynağı aynı paragrafta sentezlemek, hem özgünlüğü hem de akademik kaliteyi artırır. Kelimeleri eş anlamlılarıyla değiştirmek, metni çeviri araçlarından geçirmek veya görünmez karakterler eklemek gibi yöntemler etik ihlaldir ve programlar bu tür müdahaleleri giderek daha iyi tespit etmektedir.
Sık sorulan sorular
Benzerlik oranı yüzde kaç olmalı?
Kabul edilen oranlar enstitüden enstitüye değişir ve genellikle toplam oran ile tek kaynak oranı için ayrı sınırlar belirlenir. Kendi enstitünüzün güncel benzerlik yönergesini esas almalısınız.
Benzerlik oranı düşükse tezim intihal içermiyor demek midir?
Her zaman değil. Programlar her kaynağı kapsamaz ve başka dilden çevrilmiş metinleri her zaman yakalayamaz. Önemli olan, tüm aktarımların doğru atıfla ve kendi ifadelerinizle yapılmış olmasıdır.
Benzerlik raporunu kim alır?
Uygulama enstitüye göre değişir; rapor genellikle danışman veya enstitü tarafından Turnitin ya da iThenticate üzerinden alınır.